Siber mobbing (dijital zorbalık, siber zorbalık), bilişim teknolojileri kullanılarak bir kişi veya gruba yöneltilen kasıtlı, düşmanca ve tekrarlayan saldırgan davranışlardır. Geleneksel mobbingin dijital ortamdaki yansımasıdır.
İnternet ve sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte siber mobbing vakaları hızla artmaktadır. Anonimlik, saldırganlara güven verirken mağdurlar için kaçışı zorlaştırmaktadır.
Siber Mobbing Türleri
- Sosyal medya zorbalığı: Küçük düşürücü yorumlar, alaycı paylaşımlar, izinsiz fotoğraf/video yayınlama.
- Sahte hesaplar: Kişinin adına sahte profiller açarak itibarını zedeleme.
- İfşa (doxing): Kişinin özel bilgilerini (adres, telefon, kimlik bilgileri) rızası dışında yayınlama.
- Linç kültürü: Bir kişiyi hedef alan kitlesel saldırılar, yorum yağmuru.
- Siber takip (cyberstalking): Sürekli mesaj atma, tehdit etme, korkutma.
- Dışlama: Grup sohbetlerinden veya sosyal platformlardan kasıtlı olarak çıkarılma.
- Cinsel taciz: İstenmeyen cinsel içerikli mesajlar, görüntüler gönderme.
Geleneksel Mobbingden Farkları
- Anonimlik: Saldırgan kimliğini gizleyebilir, bu da cesaretini artırır.
- 7/24 devam etme: Mobbing iş yeriyle sınırlı kalmaz, mağdurun evine kadar girer.
- Geniş kitlelere yayılma: Bir paylaşım saniyeler içinde binlerce kişiye ulaşabilir.
- Delillerin kaybolması: Dijital deliller silinebilir veya değiştirilebilir.
- Hukuki boşluklar: Siber suçların takibi daha karmaşıktır.
Siber Mobbing Örnekleri
- Bir çalışanın iş yerindeki başarısızlıklarının sosyal medyada alay konusu yapılması.
- WhatsApp gruplarında bir kişi hakkında sürekli dedikodu yapılması, dalga geçilmesi.
- Kişinin özel fotoğraflarının rızası dışında yayınlanması.
- Sahte bir Instagram hesabı açarak kişiye hakaret eden paylaşımlar yapılması.
- E-posta adresine sürekli tehdit ve hakaret içeren mesajlar gönderilmesi.
Siber Mobbingin Psikolojik Etkileri
Siber mobbing mağdurları da tıpkı geleneksel mobbing mağdurları gibi ciddi psikolojik sorunlar yaşar. Bunlara ek olarak:
- Sürekli çevrimiçi tehdit altında hissetme
- Dijital dünyadan tamamen kopma isteği
- Kimlik hırsızlığına uğrama korkusu
- Sosyal medya kullanımını bırakma, yalnızlaşma
- İntihar düşünceleri (özellikle gençlerde)
Siber Mobbingden Korunma Yolları
- Gizlilik ayarlarını güçlendirin: Sosyal medya hesaplarınızı sadece tanıdıklarınızın görebileceği şekilde ayarlayın.
- Şifrelerinizi güçlü tutun: Tahmin edilmesi zor şifreler kullanın ve iki faktörlü doğrulamayı aktif edin.
- Paylaşımlarınıza dikkat edin: Özel hayatınızla ilgili bilgileri herkesle paylaşmayın.
- Delilleri saklayın: Tehdit, hakaret içeren mesajların ekran görüntülerini alın, linkleri kaydedin.
- Engelleyin ve bildirin: Saldırgan hesapları engelleyin, platforma şikâyet edin.
- Hukuki destek alın: Bir avukata danışarak suç duyurusunda bulunun.
Türkiye’de Yasal Düzenlemeler
Siber mobbing ile ilgili doğrudan bir yasa olmamakla birlikte, Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddeleri kapsamında değerlendirilebilir:
- TCK 125: Hakaret suçu.
- TCK 106: Tehdit suçu.
- TCK 134: Kişilerin huzur ve sükununu bozma.
- TCK 135-140: Özel hayatın gizliliğini ihlal.
- 5651 sayılı Kanun: İnternet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi.
- KVKK: Kişisel verilerin korunması.
Siber mobbing mağdurları, savcılığa suç duyurusunda bulunabilir, ayrıca hukuk mahkemelerinde manevi tazminat davası açabilir.